Масовна мобилизација на гласачите ги одбележува предвремените парламентарни избори во Србија, на кои владејачката Српска напредна странка се соочува со сериозен предизвик од студентската листа и опозициските партии. Истовремено, набљудувачите алармираат за бројни можни неправилности во изборниот процес.
Србија денеска гласа на предвремените парламентарни избори во атмосфера на силна политичка поларизација, а досегашните податоци укажуваат на значително поголема излезност во споредба со изборите во декември 2023 година.
Според проценките на ИПСОС и Центарот за слободни избори и демократија (Цесид), до 17 часот на гласање излегле 60,9 проценти од запишаните избирачи, наспроти 47,2 проценти во истиот период во 2023 година. Тоа е разлика од 13,7 процентни поени и показател за засилена мобилизација на гласачкото тело.
Изборите се одржуваат во услови на длабока политичка криза и речиси двегодишни протести предводени од студентското движење, поттикнати од трагедијата на железничката станица во Нови Сад во ноември 2024 година, кога при уривање на настрешница загинаа 16 лица. Протестите прераснаа во пошироко движење со барања за одговорност, борба против корупцијата и институционални реформи.
Косјериќ, Ужице и Пожега меѓу општините со највисока излезност
Висока излезност е забележана и во западниот дел на Србија. Според локалните податоци наведени во извештаите од изборниот ден, во Косјериќ до 16 часот на гласање излегле 73 проценти од избирачите. Во Ужице излезноста достигнала 68,16 проценти, во Пожега 68 проценти, а во Бајина Башта 67,17 проценти.
Надпросечна активност е регистрирана и во Лучани, со 63,9 проценти, и во Ариље, каде што гласале 62 проценти од запишаните избирачи.
Во Нови Сад, според податоците што ги соопшти членот на Градската изборна комисија Синиша Љубичиќ, до 16 часот на примерок од 20 избирачки места гласале 60,55 проценти од избирачите, односно 18.408 граѓани.
Љубичиќ потврди дека биле добиени информации за можни неправилности на одделни избирачки места, но нагласи дека нивната веродостојност сè уште не е утврдена. Тој посочи и дека биле регистрирани краткотрајни технички прекини, без значително влијание врз текот на гласањето.
Цесид: Повеќе од 200 пријави за можни нерегуларности
Покрај високата излезност, изборниот ден го одбележуваат и бројни пријави за можни неправилности. Цесид соопшти дека до 14 часот примил повеќе од 200 пријави поврзани со различни аспекти од изборниот процес.
Меѓу најчесто пријавуваните проблеми се фотографирање на гласачките ливчиња, семејно и групно гласање, тешкотии при идентификацијата и евидентирањето на гласачите, како и проблеми во работата на избирачките одбори.
Особена загриженост предизвикуваат пријавите за отежнат или оневозможен пристап на набљудувачите до одделни избирачки места. Пријавени се и проблеми со изборниот материјал, неисправни УВ-ламби, техничка опрема, спорови околу поставувањето паравани и привремени прекини на гласањето.
Од Цесид нагласуваат дека станува збор за пријави за можни нерегуларности, чија основаност треба да биде утврдена, а не за конечен биланс на официјално потврдени прекршувања.
Судир на политички концепти: Вучиќ против студентското движење
Во центарот на изборната трка е Српската напредна странка (СНС), која се соочува со сериозен предизвик од студентската листа, произлезена од антикорупциското движење, како и од другите опозициски политички опции.
Кампањата е обележана со прашањата за корупцијата, одговорноста на институциите, животниот стандард и демократските слободи. Додека владејачкиот табор ја истакнува економската стабилност, растот на платите и пензиите и инфраструктурниот развој, студентското движење ветува борба против корупцијата, поголема транспарентност и реформи на институциите.
Изборите се одржуваат во услови на засилено внимание од меѓународните набљудувачи, кои претходно предупредија на проблеми поврзани со притисоци врз гласачите, нерамноправни услови за политичките учесници и пристапот до медиумите.
Гласањето започна во 7 часот, а избирачките места треба да се затворат во 20 часот. Високата излезност укажува на силен интерес за исходот од изборите, но сама по себе не покажува која политичка опција има предност.
Одговорот дали засилената мобилизација ќе го промени односот на политичките сили во Србија или ќе ја потврди позицијата на досегашната власт ќе го дадат изборните резултати.
