Откривање на кој јазик се зборувало на првиот Божиќ


Како што се приближува Божиќ, нови типични шеги се редат на социјалните мрежи, на пример, дека Исус е фален поради тоа што имал „пристојно воспитување“.

Но, сета таа шеговита игра со зборови ме поттикнува да размислувам малку посериозно за јазикот кој се користи во традиционалната верзија за Христовото раѓање и јазикот – или јазиците – што можеби биле користени од самите учесници, пишува експертот за јазици Тони Торн за theconversation.bozikj

Да почнеме од почетокот. Драмата на христијанскиот Божиќ започнува со бебе во креветче, или поточно „јасли“ (manger) – корито за хранење на животни. Во библиските времиња, тоа е веројатно вдлабнување или полица на ѕидот на штала на која се ставало сено кое служело како добиточна храна. Во приватните куќи можеби исто така имало правоаголен камен сад или едноставно пониско ниво во долниот дел на просторот за живеење на семејството, каде што животните ја поминувале ноќта. Англискиот збор manger доаѓа од францускиот manger (јаде), преку старофранцускиот maingeure, преземено од латинскиот збор manducare (џвака).

Библиската референца за импровизираното креветче го користел грчкиот збор φατνη (фатни), што се преведува како обор, преграда, иако некои критичари тврдат дека тоа означува кутија за хранење, а не поголем обор. Тоа се преведува на хебрејски како אבוּס, ебус, што може да значи корито или обор, и како רוֹתָא) урвах, штала. Марија (Мерјем) и Јосиф (Јосеп) може го опишале на својот јазик, арамејскиот, како ܐܽܘܪܺܝܳܐ (авријах).

Зборовите на Бога

Но, доволно зборувавме за реквизитите, што е со локацијата и пишаниот збор?

Па, грчкиот збор што обично се преведува како „гостилница“, κατάλυμα (каталума) може да значи ан (каравансарај) или гостилница, куќа или соба за гости, но исто така може да се преведе неодредено како „место за сместување“. Ова предизвикува кај преведувачите несогласување дали Христовото раѓање било во гостилница, јавна куќа или во семеен дом ставен на располагање на патниците во согласност со палестинската традиција на гостопримство.

Арамејскиот бил јазикот на кој обичните луѓе комуницирале во נָצְרַת (Насрат) и בֵּית לֶחֶם (Бет Лехем) – кои се разбира, ние ги знаеме како Назарет и Витлеем. Сепак, хебрејскиот бил официјалниот и литургиски јазик на Палестина, а грчкиот бил користен од учените луѓе, администраторите и дипломатите низ источниот Медитеран и Блискиот Исток. Латинскиот јазик на римските колонизатори не се зборувал од најсиромашните луѓе на териториите за кои станува збор во првиот век од нашата ера.

Хебрејскиот историчар Јосиф ги опиша хебрејските зборови како зборови што припаѓаат на „хебрејскиот јазик“, но се однесуваат на арамејските зборови што припаѓаат на „нашиот говор“ или „нашиот јазик“ или „јазикот на нашата земја“.

Арамејскиот преживеал и станал заеднички јазик и на Евреите и во Светата земја, и на другите места на Блискиот Исток до околу 200 години после Христа и останал така до исламските освојувања во седмиот век кога се вовел арапскиот јазик. Неговиот наследен дијалект, порано познат како сириски, сѐ уште се зборува и денес од Асирскиот народ од северниот дел на Ирак, североисточна Сирија, југоисточниот дел на Турција и северозападниот Иран. Јас не сум првиот кој се обидува да ги поврзе имагинативно со автентичната приказна за Божиќ, како што беше снимената божиќна песна испеана на арамејски јазик во 2009 година.

 

Божиќна песна испеана на арамејски јазик.

Толкувања

Мудреците од Исток, без оглед на нивниот мајчин јазик, би комуницирале со царот Ирод преку неговите официјални лица на грчки – на Ирод исто така би требало да му се блиски латинскиот, еврејскиот и можеби арапскиот дијалект од неговата младост. Освен, ако тие знаеле малку арамејски, тие би се обратиле на тој јазик, со или без помош на преведувачи, кога му оддавале почит на Светото семејство.

Овчарите – ποιμὴν (пимин) – кои се појавуваат во едната од двете верзии на раѓањето, би имале малку тешкотии да ја искажат својата длабока почит кон детето Христос ако зборувале на арамејски јазик, затоа што „имма“ на новороденчето, мајката Марија и „абба“, таткото Јосиф зборувале со галилејски акцент.

Ние не знаеме каков социјален статус имале Марија и Јосиф, но ако тој не бил прилично висок тие не би зборувале на грчки или латински, а нивното знаење на хебрејскиот, најверојатно, било ограничено на некои побожни изрази. Иако арамејскиот дели некои елементи со хебрејскиот, двата јазика биле барем толку различни како модерниот англиски и германски јазик.

Така, фрустрирачки, дури и оние неколку клучни зборови на грчки, арамејски или хебрејски кои се присутни во оригиналните искази во Библијата се отворени за различни толкувања. Ако продолжиме да ги разгледуваме познатите зборови што станаа поврзани со приказната во последно време – „гостилничар“, „штала“, „колиба за говеда“, „кралеви“, дури и „мал град“ и империјалниот „декрет“ со кој се повикува семејството како сведок – нема воопшто да најдеме конечно оправдување за нивната употреба.

Тие само служат да ја потхранат трајната легенда на неинволвираните луѓе кои се борат со тешкотиите да ја драматизираат интеракцијата на кралското, покорното и натприродното во амбиент што во исто време е сиромашен и магичен.

Научниците кои ја проучуваат Библијата ќе продолжат да спорат за нијансите во преводот и „фактите“ кои се во нивната основа. Што се однесува до мене, од кратката средба со возвишеното, јас се повлекувам во хуморот, како што е интелигентното шегачење на Твитер: „Ако кажуваш шега за раѓањето вицот е во породувањето“; „Веќе добивам жалби за поставената табла со раѓањето на мојот преден тревник. Очигледно не е вообичаено да се опишува вистинското раѓање“.

(Тони Торн е директор на Архивот за сленг и нов јазик на Факултетот за уметност и општествени науки на Кралскиот колеџ во Лондон.)

 

Share Button
MK News

Автор инфо

No comments yet.

Остави коментар

UA-33057274-1