Приходите од наплатен придонес за пензиско и инвалидско осигурување во 2024 година се зголемени за 14 отсто во однос на претходната 2023 година и изнесуваат 71.435.601 илјади денари со учество од 61,7 отсто во вкупно остварените приходи. Но, оствареното зголемување и понатаму не е доволно за покривање на расходите за пензии кои исто така секоја година бележат раст и во 2024 година изнесуваат 90.277.241 илјади денари, утврдиле државните ревизори.
Ревизорите имаат неповолно мислење за вистинито и објективно прикажување на финансиската состојба и резултатите од финансиските активности, како и за усогласеноста на финансиските трансакции со релевантната законска регулатива, упатства и воспоставените политики.
„Врз основа на податоците од матичната евиденција на Фондот со состојба декември 2024 година, бројот на осигурениците изнесува 556.294 лица, а бројот на пензионери изнесува 343.048 лица односно соодносот пензионери/осигуреници на крајот од 2024 година изнесува 1:1,63 и истиот бележи намалување во однос на 2023 година кога изнесувал 1:1,70. Ревизијата укажува на слабости во начинот на пресметката и навремената уплата на придонесите за осигурениците во вториот пензиски столб. Иако Фондот ги изготвува пресметките и ги доставува до надлежното министерство во законски утврдениот рок, средствата не се трансферираат навремено, при што во 2024 година доцнењето изнесува во просек околу два месеца. Заклучно со 27 февруари годинава, утврден е долг од 2.592.918 илјади денари по основ на нераспределени придонеси кон приватните пензиски друштва“, наведено е во извештајот на ревизорите.
Освен тоа, ревизијата утврдила дека Фондот не врши навремена уплата на придонесите и за здравствено осигурување на пензионерите кон Фондот за здравствено осигурување, иако има законска обврска тоа да го прави.
„Во 2024 и 2025 година исплатите се вршени со задоцнување од неколку месеци, при што до 28 февруари годинава, придонесите се исплатуваат со доцнење од осум месеци. Вкупната неисплатена обврска за периодот од јуни 2025 до јануари 2026 година изнесува 8.415.865 илјади денари односно 136.400.000 евра“, наведено е во ревизорскиот извештај.
Според ревизорите, оваа состојба овозможува пензионерите да користат здравствени услуги без навремено уплатени придонеси, што негативно влијае и врз ликвидноста на ФЗО.
„Фондот во континуитет се соочува со недостиг на кадровски капацитети на стручен и обучен кадар во секторите клучни за дејноста, подрачните единици, во секторот за ИТ и во одделението за внатрешна ревизија, што значително влијае на квалитетот на извршувањето на дејноста и работењето на Фондот.
Во извештајот пишува и дека потребните средства за исплата на пензиите, вклучувајќи го зголемувањето од 2.500 денари во септември 2024 година во однос на август 2024 година, финансирани од буџетот, изнесуваат 14 милиони евра (860.102 илјади денари).
.
„Во текот на 2025 година донесени се три измени и дополнувања на Законот за ПИО. Со измената од 8.04.2025 година32, во член 37 се додава ограничување со кое усогласувањето се однесува исклучиво на корисниците на пензија на кои пензијата им се исплаќа во Република Северна Македонија. Ова решение предизвикува нееднаква положба на пензионерите кои не живеат во Републиката поради нарушување на еднаквоста, слободата на движење и правото на социјалната заштита при што утврдивме дека на околу 10.000 лица не им било исплатено зголемувањето на пензијата од 2.500 денари (март 2025 година), како и дополнителното зголемување од 1.000 денари (октомври 2025
година)“, се додава во извештајот
